Bijzondere opbrengst Buurtmoestuin
De buurtmoestuin van ElkWelzijn aan de Prijsseweg in Culemborg levert vooral groente op voor de voedselgroep. Maar vorig jaar waren er een paar extra bijzondere producten. Dankzij een vrijgekomen stuk grond experimenteerden vrijwilligers met oude ambachten. Zo werd er vlas verwerkt tot garen en calendulazalf gemaakt van goudsbloemen.
Het laat zien wat betrokken vrijwilligers kunnen betekenen. Juist dit jaar, waarin vrijwilligers extra in het zonnetje staan tijdens het Nationaal Jaar van de Vrijwilliger. Al twintig jaar biedt ElkWelzijn ruimte aan inwoners om hun ideeën uit te voeren en samen iets op te bouwen in de stad. De buurtmoestuin is daar een mooi voorbeeld van.
Tekst: Marlous van Espelo, foto’s: Klaas Eikelboom
Vrijwilligers Lucie Kooij en Riky ten Berge vertellen hoe het ging
Lucie is al sinds het jaar 2000 vrijwilliger in de buurtmoestuin van ElkWelzijn. Riky werkt er nu twee jaar en raakte enthousiast door Lucie. De buurtmoestuin zou niet kunnen bestaan zonder ElkWelzijn, dat zorgt voor de zaden en materialen. “En ElkWelzijn organiseert regelmatig activiteiten voor alle vrijwilligers, waar we met plezier naartoe gaan. Wijkcoach Carlo is onze steun en toeverlaat, hij komt altijd met praktische oplossingen en hulp. Zoals bij het vervangen van de compostbakken of het brengen van groenten naar de voedselgroep met zijn bakfiets.”
We kochten voor 3 vierkante meter vlaszaad en begonnen met zaaien
Van vlas naar garen
Het idee om vlas te gaan verbouwen kwam van twee andere vrijwilligers, Rietje en Karin. Zij hoorden over een landelijk linnenproject met begeleiding van zaaien tot weven. Ze besloten samen met Lucie mee te doen. Lucie vertelt: “We kochten voor 3 vierkante meter vlaszaad en begonnen met zaaien. Tijdens de bloei van de vlas zag de buurtmoestuin er prachtig uit met al die blauw-paarse bloemetjes! Na de bloei oogsten we het vlas. We hebben de zaadbolletjes bewaard, omdat we het zaad uit die bolletjes volgend jaar weer kunnen gebruiken.”
Daarna volgde het zogeheten ‘roten’: de vlasstengels worden vochtig door dauw, regen en soms een beetje water uit de gieter en moeten daarom eerst zes weken drogen. Tijdens een workshop in Utrecht leerden de vrijwilligers het gedroogde vlas ‘braken’: “Dan gaan de stengels in een soort hefapparaat om de houtachtige buitenlaag eraf te breken, waarna de echte vlasvezels loskomen. Die stengels hang je op en met een soort houten spatel sla je er zoveel mogelijk houtresten uit.”
Lucie zocht daarna contact met de textielwerkplaats van BonVie om de strengen te spinnen. Daar hadden ze gelukkig al ervaring met zulke projecten. “We kregen veel tips, bijvoorbeeld over hoe je het vlas kan uitkammen tot mooie strengen, en ze gaven ons les in spinnen. In het begin kon ik er niets van”, lacht Lucie. Het leverde uiteindelijk een klein beetje garen op. “Daar willen we mee gaan weven, maar dat moeten we nog wel leren.”
Van goudsbloen naar calendulazalf
In de buurtmoestuin groeien veel goudsbloemen en die hebben een helende werking. Riky legt uit hoe ze daar calendulazalf van maakt, een zalf die je gebruikt voor problemen met de huid en de behandeling van wondjes. “Na het plukken en drogen trek je de blaadjes eraf. Die blaadjes gaan in een potje met amandelolie en die plaats je een maand in de zon. Daarna kan je de olie zeven en mengen met bijenwas. Dan heb je dus calendulazalf.” De calendulazalf is ongeveer een half jaar houdbaar omdat er geen conserveringsmiddelen in zitten. “Daar gaan we nog eens naar kijken,” zeggen Lucie en Riky, “of we iets natuurlijks kunnen vinden waardoor het langer houdbaar blijft. ”Riky heeft al veel potjes uitgedeeld, ook aan de andere mensen die in de buurtmoestuin werken. “Daar heb ik veel leuke reacties op gehad.”
Samenwerking en verbinding
Naast het maken van garen en calendulazalf, helpen Lucie en Riky ook mee aan het verbouwen van groenten voor de voedselgroep. “Het werken in de buurtmoestuin is leuk voor jezelf, en voor een ander. Maar het is meer dan dat. Je bouwt sociale contacten op en er zijn mensen met dezelfde passie. Je kunt ervaringen uitwisselen en je blijft leren.” Laatst kwam er een moeder met jonge kinderen. “Dan loopt er zo’n uk met een klein gietertje de planten water te geven. Dat zijn van die mooie momenten. Ik kijk enorm uit naar het voorjaar, want nu hartje winter met al die sneeuw ligt het werk in de buurtmoestuin grotendeels plat.”
Toekomst
Een pergola voor wat meer schaduw is al in de maak. Dat is ook fijn voor de bezoekers van het Odensehuis, die ook graag naar de buurtmoestuin komen. Dit jaar doet de tuingroep mee aan de MoestuinMix, dat is een onderzoek van de Universiteit van Wageningen naar tuinbonen en rode biet in combinatie met een eigen gewas. En ze willen vooral verder blijven experimenteren, misschien wel met een pluktuin. Riky en Lucie nodigen iedereen uit om eens te komen kijken. “Of probeer het eens. Het is hard werken, maar ook echt leuk om samen in de buurtmoetstuin te werken.”
Maria's crea-bea
In het kader van het Nationaal Jaar van de Vrijwilliger 2026 zetten we graag mensen in het zonnetje die iets voor anderen doen. Zoals Maria, die iedere dinsdagmiddag haar crea-bea organiseert in wijkcentrum de Salaamander.
Lees het verhaal